สาร Tween หรือ Polysorbate คืออะไร?

สาร Tween หรือชื่อทางเคมีว่า Polysorbate คือ สารลดแรงตึงผิว ( Surfactant ) ชนิดไม่ประจุ ( Non-ionic ) ที่ได้จากการทำปฏิกิริยาระหว่าง Sorbitol กับ Ethylene oxide และกรดไขมัน ( Fatty acid ) โดยทั่วไปสารในกลุ่มนี้จะทำหน้าที่เป็น ตัวประสานน้ำและน้ำมัน (Emulsifier) และ ตัวช่วยกระจายตัว (Dispersant) ในสูตรต่าง ๆ

พูดง่าย ๆ คือ สาร Tween ทำหน้าที่ “เชื่อม” ให้น้ำกับน้ำมันผสมกันได้อย่างเสถียร ลดการแยกชั้นของสูตร และช่วยให้เนื้อผลิตภัณฑ์เนียนสม่ำเสมอ ตั้งแต่ครีม โลชั่น ไปจนถึงน้ำยาปรับผ้านุ่ม

โครงสร้างและหลักการทำงานของ Tween

โมเลกุลของ Tween ประกอบด้วย

• ส่วนที่ ชอบน้ำ (Hydrophilic) คือ หมู่ Polyoxyethylene chain
• ส่วนที่ ชอบน้ำมัน (Lipophilic) คือ หมู่กรดไขมัน

เมื่อใส่ลงในสูตร Tween จะไปจับระหว่างชั้นน้ำกับน้ำมัน ลดแรงตึงผิวให้ของเหลวผสมกันได้ง่าย และคงตัวในระยะยาว

นอกจากนี้ ค่าที่ใช้บ่งบอกคุณสมบัติสำคัญคือ ค่า HLB (Hydrophilic-Lipophilic Balance) ยิ่งค่า HLB สูง จะยิ่งเหมาะกับการทำอิมัลชันชนิด O/W (น้ำในน้ำมัน) ในขณะที่ ค่า HLB ต่ำ จะเหมาะกับ W/O (น้ำมันในน้ำ)

ทำความรู้จัก Tween ทั้ง 3 ชนิดยอดนิยม

1. Tween 20 (Polysorbate 20)

• กรดไขมันหลัก: Lauric acid
• ลักษณะ: ของเหลวใส เหลืองอ่อน หนืดเล็กน้อย ละลายน้ำได้ดี
• ค่า HLB: ประมาณ 16.7 (สูงสุดในกลุ่ม Tween)
• การใช้งาน เหมาะกับการทำอิมัลชัน ชนิด O/W ที่ต้องการความใส ใช้ใน น้ำหอม, โทนเนอร์, สเปรย์, แชมพู, และผลิตภัณฑ์ Home care เช่น น้ำยาปรับผ้านุ่มหรือ สเปรย์ฉีดผ้า ช่วยให้กลิ่นหอมกระจายตัวดีในน้ำโดยไม่แยกชั้น

จุดเด่นของ Tween 20 เป็น Emulsifier อ่อนโยน ไม่ก่อให้เกิดการระคายเคือง และปลอดภัยแม้ใช้ในเครื่องสำอาง Leave-on

2. Tween 60 (Polysorbate 60)

• กรดไขมันหลัก: Stearic acid
• ลักษณะ: ของแข็งกึ่งครีมสีเหลือง ละลายน้ำได้บางส่วน
• ค่า HLB: ประมาณ 14.9
• การใช้งาน นิยมใช้ใน ครีม โลชั่น และ ผลิตภัณฑ์บำรุงผิว ทำงานคู่กับ Sorbitan Stearate เพื่อสร้างเนื้อครีมเนียนละเอียด ใช้ใน อุตสาหกรรมอาหาร (เช่น ครีมเทียม ไอศกรีม และ มาการีน) เพื่อให้เนื้อสัมผัสเนียน

จุดเด่นของ Tween 60 ให้ความคงตัวของเนื้อครีมดี และช่วยเพิ่มความหนืดตามธรรมชาติของสูตร

3. Tween 80 (Polysorbate 80)

• กรดไขมันหลัก: Oleic acid
• ลักษณะ: ของเหลวหนืด สีเหลือง ละลายน้ำได้ดีมาก
• ค่า HLB: ประมาณ 15.0
• การใช้งาน เหมาะกับสูตรที่มีน้ำมันพืช น้ำมันหอมระเหย หรือสารที่ละลายยากในน้ำ ใช้ใน น้ำมันนวด เซรั่ม น้ำหอม และ สกินแคร์ที่มีน้ำมันสูง นิยมใช้ในผลิตภัณฑ์ทางเภสัชกรรม และ อาหาร เพื่อคงตัวของสารออกฤทธิ์

จุดเด่นของ Tween 80 ช่วยให้ส่วนผสมที่มีน้ำมันสูงกระจายตัวในน้ำได้อย่างสม่ำเสมอ และช่วยเพิ่มความเสถียรของกลิ่นหรือสารออกฤทธิ์

บทบาทของ Tween ในสูตรเครื่องสำอางและเคมีภัณฑ์

• ตัวประสานอิมัลชัน (Emulsifier) ทำให้ส่วนผสมของน้ำกับน้ำมันเข้ากันได้โดยไม่แยกชั้น
• ตัวช่วยกระจายตัว (Dispersing agent) ช่วยให้สารสี หรือ สารออกฤทธิ์ กระจายตัวอย่างสม่ำเสมอในสูตร
• ตัวปรับเนื้อสัมผัส (Texture modifier) เพิ่มความนุ่มลื่น และลดความหนืดของครีมหรือโลชั่น
• ตัวพา ( Solubilizer ) ช่วยละลาย  Fragrance หรือ Essential oil ในน้ำ เหมาะกับโทนเนอร์ และ Mist ต่าง ๆ
• ตัวช่วยคงตัวของ Encapsulation ใช้เป็นสารลดแรงตึงผิวร่วม ในกระบวนการห่อหุ้มกลิ่น (Fragrance microcapsule) เพื่อให้การปลดปล่อยกลิ่นเสถียร

ข้อดีของการใช้ Tween ในสูตรผลิตภัณฑ์

• มีความอ่อนโยนต่อผิว เพราะเป็น Non-ionic ไม่ระคายเคือง เหมาะกับผลิตภัณฑ์ Skincare และ Baby care
• เสถียรต่อ pH และ อุณหภูมิ สามารถใช้ได้ทั้งในสูตรที่เป็นกรด หรือ ด่างอ่อน รวมถึงกระบวนการที่มีความร้อน
• เข้ากันได้กับ Surfactant ประเภทอื่น สามารถใช้ร่วมกับ Anionic, Cationic หรือ Amphoteric ได้ดี
• มีความปลอดภัยสูง ได้รับการรับรอง GRAS (Generally Recognized As Safe) ในอุตสาหกรรมอาหารและยา
• หากใช้ในสัดส่วนสูงเกินไป อาจทำให้สูตรเกิดฟองมาก หรือเนื้อสัมผัสบาง
• ต้องคำนึงถึง HLB รวมของสูตร เพื่อให้ emulsion เสถียร
• การเก็บรักษาควรอยู่ในภาชนะปิดสนิท ห่างความร้อน และความชื้น เพราะ Tween ไวต่อออกซิเดชัน ทำให้กลิ่นเปลี่ยนได้

สรุป

สาร Tween 20, 60 และ 80 ในกลุ่ม Polysorbate เป็นสารลดแรงตึงผิวที่มีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมเคมี และ เครื่องสำอาง เพราะช่วยให้น้ำกับน้ำมันเข้ากันได้ เพิ่มความคงตัว และเนื้อสัมผัสของผลิตภัณฑ์ให้นุ่มลื่นสม่ำเสมอ

• Tween 20  เหมาะกับสูตรใส เบา ละลายน้ำดี
• Tween 60 เหมาะกับครีม โลชั่น ที่ต้องการความข้น
• Tween 80 เหมาะกับสูตรที่มีน้ำมันสูง หรือ ต้องการกระจายกลิ่นหอม

การเลือกใช้ Tween ที่เหมาะสม จึงเป็นกุญแจสำคัญของการสร้างสูตรที่มีประสิทธิภาพ ปลอดภัย และตอบโจทย์การใช้งานในแต่ละอุตสาหกรรม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. Tween 20, 60, 80 ต่างกันอย่างไร?
 ต่างกันที่ชนิดของกรดไขมัน (Lauric, Stearic, Oleic acid) และค่า HLB จึงทำให้แต่ละชนิดเหมาะกับสูตรที่ต่างกัน — Tween 20 สำหรับสูตรใส, Tween 60 สำหรับครีม, และ Tween 80 สำหรับสูตรที่มีน้ำมันสูง

2. Tween 20 ใช้แทน Tween 80 ได้ไหม?
 บางสูตรสามารถแทนกันได้บางส่วน แต่ไม่แนะนำในสูตรที่มีน้ำมันสูง เพราะ Tween 20 มีค่า HLB สูงกว่า ซึ่งอาจทำให้การคงตัวของอิมัลชันไม่เหมาะสม

3. Tween ปลอดภัยต่อผิวหรือไม่?
 สาร Tween เป็นสารลดแรงตึงผิวชนิดไม่ประจุ (Non-ionic surfactant) ที่อ่อนโยนมาก และผ่านการรับรองจาก FDA และ GRAS ว่าปลอดภัยในการใช้ในระดับเครื่องสำอางและอาหาร

4. Tween ใช้ในอุตสาหกรรมอะไรบ้าง?
 ใช้ในหลายอุตสาหกรรม เช่น เครื่องสำอาง เคมีภัณฑ์ซักล้าง อาหาร ยา และงานห่อหุ้มสาร (Encapsulation) เพื่อเพิ่มเสถียรภาพของผลิตภัณฑ์

5. Tween เป็นสารชีวภาพหรือไม่?
 Tween ผลิตจากวัตถุดิบธรรมชาติ เช่น น้ำตาลและน้ำมันพืช จัดเป็นสารกึ่งชีวภาพ และในปัจจุบันมีการพัฒนาให้เป็น Green Polysorbate ที่ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ 100%

ช่องทางการติดต่อผู้จัดจำหน่าย Tween 20 / Tween 60 / Tween 80

บริษัท เพื่อนแท้ เคมีภัณฑ์ จำกัด (Pueantae Chemipan Co., Ltd.)
สนใจสั่งซื้อ หรือสอบถามเพิ่มเติมเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ Tween 20 / Tween 60 / Tween 80
 และสารเคมีสำหรับอุตสาหกรรมต่าง ๆ เช่น เครื่องสำอาง อาหาร เคมีภัณฑ์ซักล้าง
 สามารถติดต่อทีมงานได้ที่

Line@ : https://lin.ee/5my4PPF
 โทรศัพท์ : 0-2077-6407, 08-4164-3851, 08-0059-9943
 E-mail : Pueantae@hotmail.com
 Website : www.pueantaechemipan.com